✅درباره نسخه الکترونیک بدانیم
نسخه الكترونيكي واقعيتي فراتر از استفاده ساده از كامپيوترها براي نوشتن و ذخيره نسخهها است و به معني استفاده از دستگاههاي كامپيوتري براي ورود، تغيير، اصلاح و توليد نسخههاي دارويي است.
اين شكل از فناوري، موجب انتقال ايمن اطلاعات نسخه الكترونيكي بين اشخاص ذينفع (نسخهنويسان، داروخانهها، طرحهاي سلامت و مديران بيمههاي دارويي) به صورت مستقيم يا از طريق يك واسطه ( شبكه نسخهنويسي الكترونيكي) ميشود كه نسخهها را از نسخهنويسان به داروخانه، درخواستهاي تمديد و تكرار نسخه را از داروخانه به فراهم كنندگان و اطلاعات بيمهاي نسخه و دارونامه را به نسخهنويسان منتقل میکند.
سيستم نسخه نويسي الكترونيك با فراهم کردن اطلاعات كامل بيمار براي پزشك و ايجاد امكان دسترسي به این اطلاعات به صورت آنلاين و از طريق كامپيوتر، باعث كمك در نسخه نويسي و پيشگيري از اشتباهات مرتبط با نسخه نويسي ميگردد.
در این سیستم پزشک به صورت الکترونیک نسخه را به رایانه داروخانه ارسال میکند و این کار باعث کاهش خطاهای دارویی و در نهایت کاهش برگشت دادن نسخه به پزشک برای تصحیح می شود.
✅مزایای نسخه الکترونیک
نسخه الکترونیک در مقابل نسخه خطی مزایایی دارد که در ادامه به آن پرداخته می شود:
❎کاهش خطاهای دارویی
همیشه شکایت از دست خط بد برخی از پزشکان وجود داشته و دارد. دارو درمانی یکی از قوی ترین ابزار های درمان بیماران است ولی با این وجود گاهی ممکن است به دلیل دستخط بد بعضی از پزشکان و خطاهای دیگر ناشی از نسخه نویسی خطی ایمنی بیمار به خطر بیافتد و سالانه تعداد زیادی به دلیل همین خطا دچار مرگ زودرس و یا اشتباهات دارویی می شوند.
این اتفاق به دوشکل ممکن است رخ دهد: اول اینکه داروساز دستخط را به اشتباه تشخیص دهد و داروی اشتباه به بیمار تحویل دهد و اما مشکل بزرگتر وقتی است که بیمار نسخه خود را نزد پزشک دیگر ببرد و این پزشک نسخه را طور دیگری بخواند و با تشخیص اشتباه باعث فاجعه بزرگی شود.
با استفاده از نسخه الکترونیک در واقع دست خط پزشک حذف می شود و نسخه ها به طور یک دست و سیستمی وارد پرونده الکترونیک بیمار می شوند. بنابراین احتمال خطا برای تجویز و یا خوانش اشتباه دارو بسیار کاهش می یابد.
❎اطلاع از دارو هایی که قبلا بیمار مصرف کرده است
آقای الف به سفر رفته و اما متاسفانه فراموش کرده که داروهای خود را با خود ببرد. آقای الف تصمیم میگیرد که در همان سفر، به پزشکی مراجعه کند تا برای او دارو بنویسد. اما نام دارو را بلد نیست! پزشک هم نمیداند که داروی تجویز شده چه بوده و بر چه اساسی برای ایشان دارو تجویز کند؟
وقتی تمام اطلاعات بیمار در پرونده الکترونیک وجود داشته باشد، پزشک بهتر میتواند تصمیم بگیرد که سیر بیماری به چه صورت بوده و قبلا بیمار به چه داروهایی بهتر جواب میداده است، این دارو ها برای بیمار چه عوارضی داشته و در عین حال هزینههایش را چطور می توان کنترل کرد.
❎تشخیص راحت تر پزشک
با اعمال این فرایند پزشک در کوتاهترین زمان و با دیدی باز میتواند تصمیم بگیرد. به عنوان مثال اگر بیماری به دارویی حساسیت داشته باشد، در سوابق او ثبت شده و پزشک به سرعت میتواند تصمیمات درستی بگیرد. همچنین چون تمام داروهای مصرفی بیمار در مقابل دیدگان پزشک قرار دارد، به راحتی می تواند تداخل دارویی و عوارض داروها بر روی بیمار را کنترل کند.
❎اطلاع پزشک از داروهای کم هزینه تر و جایگزین
برخی بیماران به دلیل شرایط اقتصادی باید از داروهای ارزانتر موجود در بازار استفاده کنند. از سوی دیگر، پیشرفت روزافزون تولید دارو این امکان را فراهم آورده تا در بازه های زمانی کوتاه، داروهای جدیدی وارد بازار شوند و پزشکان باید از این تغییرات دارویی و داروهای جدید آگاه شوند. در نسخه الکترونیک دارونامه تعبیه شده است و پزشک علاوه بر اینکه از دارو های جدید تولید شده اطلاع پیدا می کند، می تواند متناسب با توان پرداخت بیمار داروی مناسب تر از (از نظر قیمت) را تجویز کند.
❎کاهش هزینه های دارویی بیمار
با وجود نسخه الکترونیک و اطلاع پزشک از دارودرمانی قبلی، پزشک دیگر داروهای بی فایده و تکراری قبلی را تجویز نمی کند. همچنین با ثبت داروها مراکز نظارتی می توانند روی تجویز پزشکان نظارت داشته باشند و مانع تجویز داروی اضافی برای بیمار شوند. هر دوی این ویژگی ها باعث کاهش هزینه های دارویی بیمار می شود.
❎تخصیص بهتر منابع توسط بیمه ها
همواره بیمه ها با محدودیت منابع روبرو هستند و باید این منابع محدود را با نیازهای نامحدود جامعه متناسب کنند. با ثبت نسخه اکترونیک بیمه ها داروهای پر مصرف را شناسایی می کنند و بدین صورت داروهای پر مصرف را بیشتر زیر پوشش بیمه ای خود قرار می دهند. بنابراین علاوه بر کاهش هزینه های بیماران، منابع بیمه ای نیز در بهترین جای خود هزینه می شود و بیشترین فایده رسانی را به جامعه خواهد داشت.
❎ساماندهی نیازهای دارویی کشور
همواره تامین دارو برای بیماران خاص و همچنین تامین داروهای کمیاب دغدغه سیاستگذاران سلامت بوده و هست. با استفاده از سیستم پرونده الکترونیک سلامت سیاستگذاران می توانند با توجه به حجم نیاز دارویی بیماری های خاص که داروهای ان کمیاب است برای تولید و یا واردات دارو اقدام کنند. به این ترتیب علاوه بر تامین داروی کافی برای این بیماران، دست بازار سیاه و بازارهای غیر قانونی دارویی نیز بسته می شود.
❎ادغام با پرونده سلامت الکترونیک
پرونده الکترونیک سلامت حاوی کلیه اطلاعات درمانی تمامی افراد است. با ایجاد نسخه الکترونیک، دستور دارویی به صورت خودکار به پرونده الکترونیک سلامت ارسال می شود و برای فراهم نمودن مراقبت های بهداشتی احتمالی مورد استفاده قرار می گیرد.
✅تجربیات سایر کشورها
در بسیاری از کشورهای دنیا طرح نسخه الکترونیک سلامت اجرا شده یا در حال اجرا می باشد.
در دانمارک، بنگلادش، انگلیس، فنلاند، سوئد، آمریکا و بسیاری کشورهای دنیا یک پایگاه ملی داده وجود دارد که ذینفعان فرایند نسخه نویسی یعنی پزشکان، داروسازان، نماینده های بیمه و بیماران به آن دسترسی دارند. نسخه توسط پزشکان بصورت الکترونیکی نوشته می شود. بیماران می توانند اطلاعات سلامت و پرونده خود را از طریق شبکه ملی داده ها با استفاده از شناسه الکترونیک مشاهده نمایند. درخواست تجدید یا تکرار نسخه خود را به مراکز مراقبتی یا داروخانه ارائه نماید و نتیجه آن را دریافت کنند. و بازپرداخت نسخ نیز از طریق سیستم نسخه نویسی الکترونیک انجام می گیرد.
در این کشورها قابلیت نسخه نویسی الکترونیک، پشتیبانی از تصمیم گیری، انتخاب داروخانه توسط بیمار، انتقال الکترونیکی نسخه به داروخانه، بازیابی نسخه در داروخانه، نسخه پیچی الکترونیکی و تکرار الکترونیکی نسخه وجود دارد.
✅سیستم نسخه الکترونیکی در کشورهای مورد استفاده توانایی انجام این عملکردها را دارد
- شناسایی بیمار و دسترسی به داده های تاریخی بیمار
- ایجاد یک لیست کامل دارویی فعال
- انتقال الکترونیکی نسخه ها به یک مرکز ارائه دهنده خدمات سلامت
- انجام کلیه بررسی های ایمنی با استفاده از یک سیستم پشتیبانی تصمیم گیری یکپارچه. بررسی های ایمنی شامل: دستورالعمل های خودكار كه اطلاعاتی راجع به داروی تجویز شده ، دوز یا راه تجویز نامناسب بالقوه، تداخلات دارویی، نگرانی های آلرژی یا هشدارهای احتیاط را ارائه می دهند.
- معرفی گزینه های مناسب درمانی با هزینه کم (در صورت وجود)
- قابلیت های یکپارچه سازی سیستم (به عنوان مثال ، اتصال با پایگاه داده های مختلف ، اتصال با داروخانه و سیستم های مدیریت)
http://www.medrunner.ca/learn-more/eprescribing/ Archived 2011-10-18 at the Wayback Machine
?نتیجه گیری
در این مقاله نسخه الکترونیک را تعریف و درباره مزایای استفاده از آن در مقابل استفاده از شیوه نسخه نویسی دستی صحبت کردیم.
✅منابع
- Samadbeik, Mahnaz and Ahmadi, Maryam and Sadoughi, Farahnaz and Garavand, Ali (2017) A Copmarative Review of Electronic Prescription Systems: Lessons Learned from Developed Countries. JOURNAL OF RESEARCH IN PHARMACY PRACTICE, 6. pp. 3-11. ISSN 2319-9644
- American Medical Association. (2011). A Clinician’s Guide to Electronic Prescribing. Retrieved December 17, 2011, from: http://www.ama-assn.org/ama1/pub/upload/mm/472/electronic-e-prescribing
MedRunner Inc. (2011). e-Prescribing. Retrieved November 22, 2011, from MedRunner Inc.:
