همه ما حتی برای یک بار هم که شده نیاز پیدا میکنیم تا به مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت مراجعه کنیم. اما آیا میدانید این مراکز باید حقوقی را برای گیرندگان خدمات و بیماران در نظر بگیرند؟ در این مقاله به بررسی منشور حقوق بیمار میپردازیم.
چرا حقوق بیمار؟
تمامی مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت اگر بخواهند عنوان کنند که خدمات استانداردی ارائه مبکنند باید منشور حقوق بیمار را رعایت کنند. در ایران منشور حقوق بیمار برای اولین بار در سال 1381 نوشته و از سوي معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ابلاغ شد. با توجه به ضرورت تدوين متني جامع در مورد حقوق بيمار، منشور حقوق بيمار در ايران با نگاهي نو و جامع و با هدف تبيين حقوق گيرندگان خدمات سلامت و رعايت موازين اخلاقي در عرصه درمان نوشته شد.
تدوین منشور حقوق بیمار چه مراحلی را طی کرد؟
تدوين منشور حقوق بيمار طي مراحل مرور جامع منابع موجود، انجام مطالعه ميداني در خصوص نگرش پزشكان، پرستاران و بيماران در مورد ضرورت رعايت حقوق بيمار، تدوين پيش نويس منشور حقوق بيمار، نظرسنجي مكاتبهاي و حضوري از صاحب نظران در خصوص پيش نويس و نهايتا برگزاري کارگاه مشورتي جهت بررسي جامع پيش نويس صورت پذيرفت. در پايان متن پيشنهادي منشور در شوراي سياستگذاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي طرح و به تصويب رسيد و متن نهايي منشور حقوق بيمار در آبان ماه 1388 از سوي وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به مراكز تابعه ابلاغ گرديد.
محورهای منشور حقوق بیمار چه هستند؟
منشور جامع حقوق بيمار در 5 محور كلي و 37 بند به همراه بينش و ارزش و يك تبصره پاياني تنظيم گرديده است. محور هاي پنج گانه منشور شامل حق دريافت خدمات مطلوب، حق دريافت اطلاعات به نحو مطلوب و كافي، حق انتخاب و تصميم گيري آزادانه بيمار در دريافت خدمات سلامت، حق احترام به حريم خصوصي بيمار و رعايت اصل رازداري و در نهايت حق دسترسي به نظام كارآمد رسيدگي به شكايات است كه به ترتيب هر يك در 14، 4، 7، 9 و 3 بند تدوين گرديده است.
برای اجرای منشور حقوق بیمار زیرساختهایی لازم است
بايد توجه داشت كه اگرچه تدوين و ابلاغ منشور حقوق بيمار اقدامي ارزشمند در جهت ايفاي حقوق بيماران است، اما زماني مي توان به رعايت مفاد آن اميدوار بود كه تمهيدات لازم جهت فرهنگ سازي مناسب، توجه همه جانبه به حقوق كليه ذي نفعان، شناسايي موانع، راهكارهاي اجرايي شدن منشور و هم چنين لحاظ نمودن رعايت حقوق بيماران به عنوان يكي از شاخص هاي ارزشيابي مراكز ارايه خدمات سلامت فراهم گردد. به نظر مي رسد با توجه به شرايط و توانمندي هاي متفاوت مراكز درماني در كشور براي رعايت كامل مفاد حقوق بيماران بر اساس منشور مصوب، اجراي مرحله اي اين منشور مي تواند مد نظر قرار گيرد.
منشور حقوق بیمار در ارائه خدمات سلامت ایفای نقش میکند
يکي از مهم ترين اصول پرستاري احترام به حقوق انساني و تکريم شأن بيماران است و پرستاران يکي از اصلي ترين ارکان دفاع حقوق بيمار در بيمارستان ها هستند. با افزايش آگاهي آحاد جامعه، بيماران نيز بيش از پيش نسبت به رعايت حقوق خود در بيمارستان ها توجه نشان مي دهند. آگاهي از منشور حقوق بيمار و فراهم سازي شرايطي براي تامين کنندگان خدمات درماني جهت رعايت اين حقوق امري ضروري است.
در بررسی آگاهي پرستاران از منشور حقوق بيمار از حد متوسط بالاتر و ميزان رعايت اين حقوق از ديدگاه آنان نيز در حد خوب است، ليکن پرستاران ناآگاه از منشور حقوق بيمار مي توانند به طور جدي موجبات نقض حقوق بيمار و عدم رضايت آنان از سيستم بهداشت و درمان را فراهم آورند. از طرف ديگر تاثير مثبت آموزش بر نمره آگاهي و نيز آموزش و درخواست مديران براي رعايت حقوق بيمار بر نمره رعايت، ميتواند يکي از راهکارهاي موثر براي رعايت بيشتر حقوق بيمار در بيمارستان ها باشد. با توجه به خود اظهاري بودن دادهها، انجام پژوهش براي سنجش آگاهي و ميزان رعايت حقوق توسط کادر درماني از ديدگاه مصرف کنندگان سيستم خدمات درماني (بيماران) امري ضروري به نظر ميرسد.
نتیجهگیری
در این مقاله به بررسی منشور حقوق بیمار پرداختیم. درباره تاریخچه و محورهای آن صحبت کردیم و درنهایت درباره اهمیت آن در ارائه خدمات سلامت نکاتی را بازگو کردیم.
دکتری تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی
شاغل در بیمارستان رازی (تامین اجتماعی) تربت حیدریه
