در ایران شاخص تعداد تخت های بیمارستانی به نسبت هر هزار نفر جمعیت طبق آخرین آمار بانک جهانی1/56می باشد. طبق دسته بندی بانک جهانی، ایران در دسته کشورهای با درآمد متوسط کم قرار می گیرد. درمورد این شاخص در بین کشورهای با درآمد متوسط کم و متوسط زیاد جایگاه مناسبی نداریم. اگر این مقایسه با دیگر کشورها مانند کشورهای با درآمد بالا صورت گیرد وضعیت نامناسب تر هم می باشد. فارغ از اینکه باید به سمت «نه به درمان محوری» و سبد بهداشت برویم، در حال حاضر در همین حوزه درمان با مشکلات عدیده ای مواجه هستیم.
موضوع اصلی تر: تخصیص نامتوازن
در کشورهای در حال توسعه معمولا به دلیل فراهم نبودن زمینه اطلاعات، مهارت و تخصص در زمینه برنامه ریزی بهداشتی و درمانی اغلب منابع به صورت نامتوازن تخصیص می یابند. این در حالی است که افزایش تعداد بیماری های شناخته شده قابل درمان و گرانی تجهیزات و تکنولوژی ها و روش های درمانی جدید، همچنین بالا رفتن سطح انتظارات جامعه از یک سو و محدودیت منابع در دسترس از سوی دیگر لزوم تصمیم گیری دقیق در هنگام تخصیص منابع را انکارناپذیر می سازد.
تخصیص منابع در نظام سلامت به ندرت بر روی مناطقی که بیشترین نیاز را دارند متمرکز شده است و علاوه بر این، این موضوع اغلب تحت تاثیر منافع سیاسی است.
امروزه محققان و سیاستگذاران به طور فزاینده ای به توزیع منابع سلامت مانند تخت، پزشک و تجهیزات توجه می کنند و آن ها را به عنوان شاخص های سلامت عمومی می دانند. اما تخصیص نامتجانس و نادرست این منابع گرانقیمت در سراسر دنیا باعث تسریف منابع گردیده است.
در این میان تعداد تخت هاي بیمارستانی به عنوان شاخص اولیه محاسبه ظرفیت هر منطقه در ارائه خدمات درمانی است، به طوري که با محاسبه تعداد تخت مورد نیاز یک منطقه، سایر منابع مورد نیاز از قبیل گروه هاي مختلف نیروي انسانی درمانی و پشتیبانی، تجهیزات تشخیصی درمانی و تسهیلات پشتیبانی نیز محاسبه و تخصیص داده می شوند. از این نظر توزیع تخت های بیمارستانی به عنوان یکی از منابع نظام سلامت را می توان به عنوان یکی از شاخص های نحوه توزیع خدمات به کار برد.
معایب
کمبود و توزیع نامناسب تخت علاوه بر موضوعات عدالت در سلامت، در سطوح پایین تر منجر به کاهش خدمات به بیماران و توزیع ضعیف پرستاران، پزشکان و تجهیزات پزشکی می شود. ازدحام بیش از حد بخش های بیمارستانی و کمبود تخت ها منجر به کاهش نسبت کارمند به بیمار می شود و می تواند به طور بالقوه ایمنی بیمار و رضایت او را کاهش دهد و باعث افزایش خطر فرسودگی شغلی به علت حجم کار افزایش یافته شود. همچنین کیفیت مراقبت و هم زمان صرف شده برای هر بیمار را کاهش می دهد و خطر اشتباهات، حوادث و عفونت ها را افزایش می دهد.
نتیجه
برای ارتقای شاخص و حل مساله کمبود تخت های بیمارستانی نمی توان نسخه ای ساده همچون افزایش تعداد تخت ها را پیچید. چرا که مسیله فقط یک تخت بیمارستانی نیست. بلکه وقتی از تخت ها صحبت می کنیم، از تمام ملزومات، بیمارستان، پزشک، تجهیزات، نیروی انسانی پرستاری و پشتیبانی سخن می گوییم. ملزوماتی که همگی برای اضافه شدن به سیستم سلامت هزینه های گزافی را شامل می شوند. علاوه بر این موضوع اصلی تر نحوه توزیع این منابع است به گونه ای که در برخی مناطق محروم نه بیمارستانی وجود دارد و نه پزشکی که تختی هم وجود داشته باشد. ، نتایج برخی از مطالعات نشان می دهد که در برخی مناطق ایران به اندازه کافی تخت بیمارستان وجود دارد و مشکل از توزیع و ارجاع و ارائه خدمات است. طبق این مطالعات ، اگرچه میانگین نسبت تخت های بیمارستانی 1/6 در هر 1000 نفر است ، شهرهایی با شش تخت در هر 1000 نفر و همچنین برخی از شهرهای دیگر با کمتر از 0/5٪. تخت به ازای هر 1000 نفر وجود دارد. بنابراین باید با درک مناسب از نیازها، جمعیت و ساختار آن ، رشد جمعیت، شاخص ها بیمارستانی، الگوی بیماری ها و غیره در مناطق مختلف، تخصیص و توزیع بهینه منابع، از جمله تخت های بیمارستانی، تسهیل شود.
