محور دوم: اطلاعات باید به نحو مطلوب و به میزان کافی در اختیار بیمار قرار گیرد
در گفتارهای قبلی که در مورد منشور حقوق بیمار مطالبی کلی و تجربه ذهنی خودم را از مراجعه به اورژانس یک بیمارستان فرضی با درد شکمی با شما در میان گذاشتم به محور اول منشور حقوق بیمار در بیمارستانهای ایران یعنی دریافت مطلوب خدمات سلامت اشاره کردم. در این گفتار قصد دارم محور دوم منشور حقوق بیمار یعنی نحوه ارائه اطلاعات به بیمار را با یک سناریوی ذهنی دیگر به چالش بکشم.
من به عنوان یک بیمار در رابطه با اطلاعات مربوط به بیماری خودم در چه حدی باید اطلاعات داشته باشم؟
در مقاله قبلی گفته بودم که من سابقه سنگ کلیه داشتم و با دل درد به اورژانس مراجعه کردم و بعد از کلی اتفاق ریز و درشت با تشخیص آپاندیسیت برای من درخواست مشاوره جراحی شد تا جراح بیاد و منو ویزیت کنه.
ویزیت
پزشک متخصص جراحی بعد از حدود 2 ساعت تشریف آوردند و منو در اورژانس ویزیت کردن. شرح ویزیت هم جالب بود: یه آقایی با لباس شخصی –یعنی کت وشلوار- اومدن بالای سرم. شروع کردن به معاینه من: «پاهاتو جمع کن تو شکمت. شکمتو شل بگیر… تو این چند روز کاهش اشتها داشتی؟ الان تهوع نداری؟» و….. سپس رفتند و در ایستگاه پرستاری شروع کردند به نوشتن پرونده من. یادم رفت بگم جواب سونوگرافی که انجام داده بودم داخل جیبم بود! آقای دکتر پرونده من رو نوشتند و رفتند، واقعا رفتند!
من با خودم داشتم مرور میکردم خوب ایشون که با کت وشلوار بودن، من از کجا بدونم ایشون اصلا کی بود، چی شد، چی گفتن، چی نوشتن. پرستاری که کارهایم را انجام داده بود و خودش را هم به من معرفی کرده بود را صدا کردم. ازشون پرسیدم : ببخشید ایشون که اومدن منو ویزیت کردن کی بودن؟
تشخیص
جواب منو اینجوری دادن: ایشون دکتر فلانی هستن (از نظر اخلاقی بهتره اسم نبرم). ما برای شما درخواست مشاوره جراحی کرده بودیم، ایشون اومدن شما رو ویزیت کردن و برای شما تشخیص آپاندیست گذاشتن و گفتن فعلا چیزی نخورید احتمالا تا آخر شب عمل میشین. حالا یه سوال دیگه به سوالهای من اضافه شد: ایشون بعد از 2ساعت اومدن ویزیت من؟ مگه زمان استاندارد برای انجام مشاوره اورژانس زیر15دقیقه نیست؟ بعد چطور بدون دیدن سنوگرافیم تشخیص آپاندیسیت دادن؟
ای بابا! عمل میشم؟ من که اصلا با ایشون حرف نزدم، ایشون رو نمیشناسم، شاید دوست نداشته باشم ایشون منو عمل کنن! بعدم مگه نباید ایشون با لباس فرم بیان بالا سر من، کارت شناسایی داشته باشن؟ مگه لازم نبود من بهشون بگم من سابقه سنگ کلیه (رنال کولیک) دارم؟ اصلا مگه لازم نبود ایشون جواب سونوگرافی منو ببینن؟ این که هنوز توی جیب کت منه! از همه مهمتر، مگه نمیگن کسی که قراره بیهوش بشه باید یک سری مراقبتهای قبل از بیهوشی داشته باشه؟ آقا من ناشتا نیستم اصلا!! داشتم تند تند اینا رو میگفتم دیدم کسی که دارم باهاش حرف میزنم گفت من پرستارم و باید دستورات پزشک معالجتون رو انجام بدم.
داشتم با خودم مرور میکردم که یادم اومد منشور حقوق بیماری هست که این مشکلاتی که من الان باهاش درگیرم و سوالات بزرگی رو که برام ایجاد شده رو جواب داده.
منشور حقوق بیمار در مورد مشکلات من چی میگه؟
-اولیش اینه که من به عنوان بیمار حق دارم بدونم کسی که میاد بالا سر من و منو معاینه میکنه کی هست، سمتش چیه، به چه دلیل منو باید ویزیت کنه و حتما هم اتیکت شناسایی داشته باشه.
-دومیش اینه که من به عنوان بیمار حق دارم اطلاعات اولیه از بیماری مو بدونم، روند درمانی که برام در نظر گرفته شده رو بدونم، پزشکم برام توضیح بده اگه براساس پلن درمانی که ایشون برام در نظر گرفتن اقدام نکنم راه جایگزینش چی هست (راه جایگزینش رضایت شخصی نیست).
-سومش اینه که من حق دارم از مراحل درمانی که برام در نظر گرفتن اطلاع داشته باشم و تا جایی که امکانش هست در این برنامه ریزی از من هم نظر خواهی بشه.
-چهارمش اینه که من به عنوان بیمار حق دارم تا جایی که امکانش هست اعضای تیم درمانی خودم رو خودم انتخاب کنم.
-پنجمش اینه که من حق دارم که از قبل عمل جراحی پزشک معالجم و اگه لازم هست پزشک بیهوشی من بیان با من صحبت کنن، روند درمانی و عمل جراحی رو برای من توضیح بدن، راههای جایگزینش رو به من توضیح بدن، خطرات احتمالی رو به من بگن و از این دست اطلاعات رو دراختیارم قرار بدن و البته در حضور یک شاهد که معمولا باید پرستار مسئول بیمار بشه از من رضایت آگاهانه اخذ بشه تا یک روند منطقی از اطلاع رسانی به من انجام شده باشه.
تا اینجا متوجه شدیم مراجعان مراکز سلامت بر اساس منشور حقوق بیمار دارای حقوقی هستن که اگه از این حقوق اطلاع داشته باشن در بهبود شرایط ارائه خدمت به اونها خیلی تاثیر میذاره پس خواهش میکنم که تا انتها با من در سلسله گفتارهایی در رابطه با منشور حقوق بیمار همراه باشید.
دکتری تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی
شاغل در بیمارستان رازی (تامین اجتماعی) تربت حیدریه
